» Duikteam van de brandweer nico1959 / Flickr creative commons by-nc-sa

Door Henrik-Willem Hofs en Hugo van der Parre

Als je met je auto te water raakt, is de kans steeds kleiner dat je er levend uitkomt. Dat zeggen brandweerduikers en de vakbond van brandweervrijwilligers in reactie op het opheffen van steeds meer duikteams. Volgens de commandanten is een andere manier van werken noodzakelijk.

In hoog tempo worden in het hele land steeds meer duikteams van de brandweer opgeheven. Een jaar geleden waren er verspreid over Nederland nog 95. Volgens een telling van de NOS zijn het er binnenkort nog maar 64. En dat terwijl uit de actuele registratie van brandweerorganisatie NVBR blijkt dat er de afgelopen twaalf maanden 52 mensen gered zijn bij waterongevallen, van wie 31 door duikers.

Bezuiniging

Het einde is nog niet in zicht. Overal in het land zijn de veiligheidsregio's bezig het aantal duikteams terug te brengen. Het is namelijk ook een mooie bezuiniging. In een veiligheidsregio werken de brandweer, de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR), de politie en gemeenten samen voor een effectieve voorbereiding op en bestrijding van crises en rampen.

Zo hebben de burgemeesters van Friesland juist vandaag besloten dat in hun provincie kan worden volstaan met twee duikposten in plaats van zeven. De veiligheidsregio's baseren zich daarbij op een nieuwe visie op waterongevallen (.pdf) die de NVBR vorig jaar heeft aangenomen.

Ongelukken

Na drie fatale duikongelukken in acht jaar tijd vond de brandweer het nodig zich te bezinnen op het gebruik van duikers. Bij reddingsacties in Utrecht (2001) en Terneuzen (2008) kwamen duikers om het leven. In Urk (2007) gebeurde dat tijdens een oefening.

Onderzoek van de Arbeidsinspectie wees uit dat niet alle duikteams even goed voorbereid waren op hun taak. Daarop zijn alle duikers extra getraind. In het visiedocument zegt de NVBR dat het verantwoord is om een aantal teams op te heffen.

Een deel van de taken kan worden ondergebracht bij de reguliere brandweer, omdat niet altijd duikers nodig zijn om drenkelingen te redden. Als het water niet dieper is dan anderhalve meter kan worden volstaan met een 'grijpredding'. Voor het redden van bijvoorbeeld een overboord geslagen zeiler binnen 200 meter van de kust kan een gewone brandweerman het met reddend zwemmen. Dat heet een 'oppervlakteredding'.

Kosten

De veiligheidsregio's zien in deze visie een argument om de kosten terug te dringen, want het in de lucht houden van een duikteam kost geld. Volgens berekeningen komt dat neer op ruim 80.000 euro per team.

In de regio Haaglanden verdwijnen de komende maanden vijf van de zeven duikteams. In Zuid-Holland Zuid is er van de drie teams slechts één over. De regio West- en Midden Brabant handhaaft alleen de post Breda; de teams uit Tilburg, Willemstad en Bergen op Zoom verdwijnen. Gelderland-Zuid heeft na het opheffen van de duikteams Culemborg en Maasbommel geen enkel duikteam meer paraat. Andere regio's moeten nog beslissen over de duikers.

Friesland

Zelfs de waterrijkste provincie van ons land, Friesland, gaat fors inkrimpen. Van de zeven parate posten verdwijnen er vijf. Harlingen, Heerenveen, Jubbega, Damwoude en Zwaagwesteinde worden opgeheven. De provincie wordt voortaan alleen nog bediend door Leeuwarden en Sneek.

Uit een Fries beleidsstuk (.pdf) blijkt dat de totale kosten op 234.174 euro per jaar worden geraamd. De rekensom leert dat zeven teams minimaal 800.000 euro zouden kosten, een besparing van ruim 550.000 euro.

Veiligheid

De bezuiniging heeft ook gevolgen voor de veiligheid. In het visiedocument voor Friesland wordt erkend dat met twee duikteams slechts 61 procent van Friesland gedekt is met een opkomsttijd van dertig minuten. Bij drie teams is dat overigens ook nog maar 74 procent. Friese duikers zijn dan ook bang dat van levens redden geen sprake meer zal zijn met zo'n lange aanrijtijd. Ze zullen vaker lichamen bergen.

Brandweerduikers in het hele land zijn teleurgesteld over de gang van zaken. Ze voelen zich miskend: ze zijn goed opgeleid, trainen elke veertien dagen en staan altijd klaar om mensen te redden. Ook zijn ze verontwaardigd over de redenering dat het onderhouden van de deskundigheid te veel zou vergen van de brandweerduikers en dat het te stressvol zou zijn.

'Onaanvaardbaar'

De Vereniging voor Brandweer Vrijwilligers snapt niets van het beleid. Voorzitter Cees van Beek: "Ik verwacht eigenlijk dat er over een paar jaar helemaal geen duikteams meer over zijn. Als je dan te water raakt en je gaat kopje onder, word je niet meer gered. Dat vind ik onaanvaardbaar."

Van Beek hoopt dat de minister zich bewust is van deze gevolgen en dat hij ingrijpt. "De duikteams zijn een paar jaar geleden uit de wet op de veiligheidsregio's gehouden, dus is het nu geen wettelijk taak meer. Dat moet snel veranderen. De minister moet ingrijpen en de wet aanpassen."